DRUKUJ
| WSTECZ | BULETYN INFORMACJI PUBLICZNEJ - SRK S.A.
SPÓŁKA RESTRUKTURYZACJI KOPALŃ S.A.
w KATOWICACH
RAMOWY
PLAN
ZARZĄDZANIA
ŚRODOWISKIEM
dla
Kopalń likwidowanych
MAJ 2004
SPIS TREŚCI
1. Wstęp
2. Opis
2.1. Zagrożenia w procesie likwidacji kopalń
2.2. Dokumentacje
2.3. Dokumentacja zadań likwidacyjnych i tryb zatwierdzania
2.4. Konsultacje społeczne
2.5. Upublicznienie dokumentacji
3. Plan Łagodzenia
4. Monitorowanie środowiska
5. Nadzór nad realizacją Planu
6. Koszty
7. Wzmocnienie instytucjonalne
8. Rozwiązania instytucjonalne
9. Załączniki
1. Wstęp
Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A. realizuje "Rządowy program restrukturyzacji górnictwa węgla kamiennego w latach 2003-2006".
W 2004r. rozpoczęta zostanie likwidacja kopalń:
- "Katowice - Kleofas" w Katowicach
- "Bytom II" w Bytomiu
Zakres likwidacji obejmować będzie między innymi:
- likwidację wyrobisk górniczych
- likwidację obiektów powierzchniowych
- likwidacje maszyn i urządzeń
- rekultywację terenów pogórniczych
Prowadzone będzie odwadnianie kopalń likwidowanych celem zabezpieczenia czynnych kopalń sąsiednich przed zagrożeniem wodny.
Proces likwidacji kopalń prowadzony jest wg prawodawstwa polskiego, które zostało zharmonizowane z przepisami Unii Europejskiej. Podstawowe akty prawne, w oparciu o które prowadzona jest likwidacja kopalń są wymienione w załączniku nr 3 do niniejszego planu.
Likwidacja kopalń będzie miała umiarkowany wpływ na środowisko, dla którego można zaprojektować środki łagodzące i wskazać zakres, w którym ma być prowadzony monitoring.
Prezentowany poniżej Plan stanowić będzie wytyczne i wzór dla sporządzania planów szczegółowych dla likwidowanych kopalń.
2. Opis
2.1 Zagrożenia dla środowiska występujące w procesie likwidacji kopalń
Podstawowymi zadaniami do realizacji w procesie likwidacji kopalń, które powodują negatywne
wpływy na środowisko są :
Likwidacja obiektów powierzchniowych, niosąca zagrożenia :
- powstawania odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych
- emisję hałasu
- emisję zapylenia
Likwidacja maszyn i urządzeń, oddziałująca negatywnie z uwagi na:
- powstawanie odpadów, w tym odpadów niebezpiecznych
- emisję hałasu
Likwidacja wyrobisk górniczych, mogąca czasowo oddziaływać negatywnie na wody podziemne z uwagi na podsadzanie ich odpadami. Badania odcieków z miejsc lokowanych odpadów wykazują zazwyczaj podwyższone stężenie metali ciężkich oraz odczyn zasadowy. Odcieki te po wprowadzeniu do wód kopalnianych odpompowywane są systemem głównego odwadniania do cieków powierzchniowych. Nie są to jednak znaczące ilości dla ogólnego geochemicznego bilansu wód.
Odprowadzanie wód dołowych do cieków powierzchniowych powodujące:
- wprowadzanie ładunków zanieczyszczeń w postaci soli chlorków
i siarczanów zawartych w odprowadzanych wodach dołowych
- emisję hałasu
Rekultywacja i zagospodarowanie terenów, oddziałujące negatywnie z uwagi na:
- możliwość wykorzystywanie odpadów do tych przedsięwzięć
- czasową zwiększoną emisją hałasu
- czasowym wzrostem zapylenia
Szczegółowe informacje w zakresie proceduralnym rekultywacji terenów przedstawiono w załącznikach 9, 9A 9B.
2.2 Dokumentacja
Do obligatoryjnych dokumentów przy likwidacji zakładu górniczego należą:
- program likwidacji zakładu górniczego,
- roczne plany likwidacji sporządzane w oparciu o zatwierdzony program,
- plan ruchu likwidowanego zakładu górniczego,
- dodatek do projektu zagospodarowania złoża,
- dokumentacja hydrogeologiczna,
- dodatek rozliczeniowy do dokumentacji geologicznej złoża.
Szczegóły dotyczące uregulowań prawnych, z których wynika obowiązek posiadania przez podmiot prowadzący likwidację zakładu górniczego wymienionych dokumentów podstawowych przedstawiono w załączniku nr 4 do niniejszego planu.
Szczegóły dotyczące uzgodnienia i zatwierdzania dokumentacji przedstawiono
w załączniku nr 5 do niniejszego planu.
2.3 Dokumentacja zadań likwidacyjnych i tryb zatwierdzania
Dokumentami szczegółowymi, niezbędnymi do realizacji zadań ujętych w programie, planach likwidacji, planie ruchu, są stosowne decyzje i pozwolenia wydawane indywidualnie dla poszczególnych już wskazanych obiektów lub terenów likwidowanego zakładu górniczego albo przedsięwzięć prowadzonych w związku z likwidacją zakładu górniczego. Należą do nich:
- decyzje zezwalające na rozbiórkę obiektu,
- decyzje ustalające kierunek rekultywacji terenu,
- decyzje o warunkach zagospodarowani terenu,
- pozwolenia wodno prawne,
- decyzje zatwierdzające program gospodarki odpadami niebezpiecznymi,
- decyzje zezwalające na usunięcie drzew i krzewów,
Szczegółowe informacje dotyczące zadań likwidacyjnych przedstawiono w załączniku nr 6 do niniejszego planu. Schemat decyzyjny oraz wymagane dokumenty zestawiono
w załączniku nr 7 do niniejszego planu.
Plan Zarządzania Środowiskiem przedstawiono w załączniku nr 1 i 2.
2.4 Konsultacje społeczne.
Konsultacje społeczne występują w trakcie przygotowań oraz realizacji programów i planów likwidacji kopalń na różnych szczeblach:
- administracji samorządowej w przypadkach wymaganych dla Ocen Oddziaływania na Środowisko
- kopalni zgodnie z planami zarządzania środowiskiem
Wnioski z konsultacji społecznych przekazane zostaną wykonawcom zadań likwidacyjnych w formie zaleceń do realizacji.
2.5 Upublicznienie dokumentacji.
Wykaz posiadanych decyzji, pozwoleń bądź uzgodnień zezwalających na prowadzenie prac, informacje dotyczące przetargów publikowane będą na stronie internetowej Spółki.
Wykaz decyzji, pozwoleń bądź uzgodnień dotyczących konkretnej likwidowanej kopalni publikowany będzie na stronie internetowej kopalni.
Plany Zarządzania Środowiskiem likwidowanych kopalń dostępne będą w siedzibach likwidowanych kopalń.
W załączniku nr 8 przedstawiono szczegółowy opis realizacji konsultacji społecznych w procesie likwidacji kopalni
Niniejszy dokument został sporządzony zgodnie z procedurami polskimi i Banku Światowego i jego realizacja stanowi warunek udzielenia Kredytu Banku Światowego.
3. Plan Łagodzenia
W tabeli stanowiącej załącznik nr 1 przedstawiono Plan Łagodzenia negatywnego wpływu likwidacji zakładów górniczych na środowisko.
Następujące czynniki stanowią potencjalne zagrożenie dla środowiska podczas likwidacji kopalni:
a. Powstawanie odpadów w związku z likwidacją obiektów powierzchniowych, maszyn i urządzeń.
Prowadzona będzie selektywna zbiórka odpadów powstających z likwidowanych obiektów ze szczególnym naciskiem na wyselekcjonowanie odpadów niebezpiecznych. Pod ścisłą kontrolą znajdą się odpady takie jak azbest, zużyte oleje zawierające PCB lub inne niebezpieczne.
Firmy realizujące usługi likwidacyjne posiadać będą uprawnienia do prac z azbestem
i innymi substancjami niebezpiecznymi wywozu) i unieszkodliwienia stosownie do przepisów prawnych regulujących ten rodzaj działalności.
W zakresie powstawania odpadów:
Wymagania stawiane firmom w postępowaniu przetargowym dotyczą zagospodarowania powstających odpadów i ich transport na miejsce przyszłego wykorzystania bądź unieszkodliwienia. Stająca do przetargu firma musi posiadać pozwolenia na transport i odzysk odpadów i tylko te firmy mogą otrzymać zlecenie na prowadzenie prace rozbiórkowych. Rygorystyczne wymagania stawiane będą firmom prowadzącym rozbiórki obiektów budowlanych, w których znajdują się wyroby zawierające azbest. Firmy będą miały szczególne obowiązki wynikające z przepisów prawnych w zakresie postępowania
z odpadami zawierającymi azbest, ich transportem, oznakowaniem i zabezpieczeniem terenu prowadzonych prac oraz przeszkoleniem pracowników.
b. Emisja hałasu
Stosowane będą dostępne środki techniczne i technologie zapewniających jak najmniejszą emisję hałasu do środowiska. W trakcie prowadzonych prac izolowania od otoczenia obszaru prac przez stosowanie odpowiednich osłon lub ekranów ochronnych a także stosowanie maszyn lub urządzeń posiadających odpowiednie dopuszczenia lub certyfikaty.
W zakresie emisji hałasu:
Wymagania stawiane firmie biorącej udział w przetargu na dane zadanie zobowiązują firmy do stosowania technologii lub zabezpieczeń przez nadmierną emisją hałasu do środowiska. Firmy zobowiązywane zostaną do stosowania zabezpieczeń w postaci ekranów dźwiękochłonnych, pracy w określonych porach dnia a także przy użyciu maszyn i urządzeń których stan techniczny gwarantuje nie obciążanie środowiska nadmierną emisją hałasu.
Osobnym zagadnieniem jest odpompowywanie wód dołowych z wyrobisk zlikwidowanych kopalń. Tu działania zmierzające do eliminacji emisji hałasu prowadzone są przez Spółkę i polegają na cyklicznych przeglądach urządzeń służących do odwadniania celem niedopuszczenia do pogorszenia ich sprawności technicznej a co za tym idzie zwiększonej emisji hałasu. Problem ten dotyczy pompowni stacjonarnych. Dla pompowni głębinowych przewiduje się zabudowy ekranów w przypadkach przekroczenia norm natężenia hałasu.
c. Emisja zapylenia
Stosowane będą środki techniczne i technologie zapewniające maksymalne ograniczenie emisji zapylenia w trakcie prowadzonych prac. otoczenia obszaru prac przez stosowanie odpowiednich osłon lub ekranów ochronnych, sprzętu do zmywania środków transportu i dróg dojazdowych a także nawilżania stosowanych materiałów (wyrobów) lub zraszania terenu objętego robotami celem minimalizacji zapylenia emitowanego do środowiska.
W zakresie zapylenia:
Prace rozbiórkowe obiektów budowlanych, likwidacyjne maszyn i urządzeń a także rekultywacyjne zlecane są w drodze przetargu firmom obcym. Wymagania stawiane firmie biorącej udział w przetargu na dane zadanie zobowiązują firmy do stosowania technologii lub zabezpieczeń przez nadmiernym zapyleniem. Firmy zobowiązywane są do stosowania ekranów ochronnych, zraszania terenu, na którym prowadzone są prace, zmywania dróg transportu oraz środków transportu.
d. W zakresie odprowadzania wód dołowych do cieków powierzchniowych:
Odwadnianie likwidowanych zakładów górniczych prowadzone jest pod nadzorem służb ochrony środowiska likwidowanej kopalni. Warunki na jakich odbywać się będzie odwadnianie wskazane zostaną w pozwoleniach wodnoprawnych. Osadniki wód dołowych pozwolą na eliminacje zanieczyszczeń mechanicznych w odprowadzanych wodach.
4. Monitorowanie środowiska.
Poniżej przedstawiony jest Plan Monitorowania Środowiska.
Monitoringiem objęte zostaną:
- powstające lub wykorzystane w przedsięwzięciu odpady,
- ilość wód i ładunek zanieczyszczeń w odprowadzanych wodach dołowych
- zanieczyszczenia pyłowe - emisja niezorganizowana,
- natężenie hałasu
Monitoring prowadzić będą służby ruchu i ochrony środowiska likwidowanej kopalni.
Nadzór nad ich działalnością realizowany jest przez Głównego Inżyniera Energomechanicznemu likwidowanej kopalni oraz służbie Biura Zarządu merytorycznie współdziałającej w zleconej pracy.
1. Monitoring odpadów prowadzony będzie na bieżąco, sukcesywnie w miarę prowadzenia prac likwidacyjnych po ich selekcji wg rodzajów odpadów. Każdy powstający odpad identyfikowany jest zgodnie z obowiązującym katalogiem odpadów, opublikowanym w rozporządzeniu Ministra Środowiska - nadaje mu się odpowiedni kod odpadu. Monitoringiem objęte będą zarówno odpady wykorzystywane jak i unieszkodliwiane.
2. Monitoring zanieczyszczeń wód odprowadzanych do cieków powierzchniowych.
Z uwagi na fakt, iż likwidowana kopalnia nie dysponuje odpowiednim laboratorium chemicznym wszystkie analizy wód dołowych są zlecane wyspecjalizowanym laboratoriom. Stosownie do warunków narzuconych w pozwoleniach wodnoprawnych (dotyczy czasokresu prowadzenia monitoringu i jego zakresu) zlecane są analizy fizykochemiczne. W/w analizy określają własności fizyko-chemiczne wód. Szczególną uwagę zwraca się na zawartość w zrzucanych wodach chlorków i siarczanów, oraz wskaźniki takie jak: pH, zawiesina, substancje rozpuszczone. W cyklach kwartalnych wykonywana jest pełna analiza obejmująca wskaźniki wynikające z odpowiednich przepisów prawa.
Monitorowana będzie ilość wód odprowadzanych do cieków powierzchniowych.
Zapylenia i hałasu monitorowany będzie przez służby likwidowanej kopalni.
W załączniku nr 2 do niniejszego planu zarządzania środowiskiem przedstawiono szczegóły dotyczące monitorowania w/w parametrów.
5. Nadzór nad realizacją Planu Zarządzania Środowiskiem
Dla realizacji nadzoru nad realizacja Planu Zarządzania Środowiskiem, w każdym przypadku powoływany jest inspektor nadzorujący wykonanie zadania, posiadający stosownie do specyfiki zakresu prac odpowiednie uprawnienia.
Inspektorzy nadzoru zobowiązani są do sprawowania nadzoru i bieżącej kontroli realizowanego zadania i potwierdzania stanu zaawansowania robót wpisami do dzienników budowy.
Inspektorzy nadzoru zobowiązani są do sukcesywnego przekazywania do odpowiednich merytorycznie służb likwidowanej kopalni a następnie także do służb Biura Zarządu Spółki, informacji o postępie prac a w razie wystąpienia nieprzewidzianych okoliczność lub powstania zagrożenia do natychmiastowe powiadomienia służb likwidowanej kopalni, likwidatora kopalni i służb Biura Zarządu Spółki.
W zakresie likwidacji obiektów powierzchniowych
Inspektor nadzoru budowlanego likwidowanej kopalni/ służby bezpieczeństwa i higieny pracy likwidowanej kopalni
W zakresie odpadów:
Służby ochrony środowiska kopalni likwidowanej
W zakresie zapylenia
Służby ochrony środowiska kopalni likwidowanej/ służby bezpieczeństwa i higieny pracy
W zakresie hałasu
Służby ochrony środowiska kopalni likwidowanej/ służby bezpieczeństwa i higieny pracy likwidowanej kopalni
W zakresie odprowadzania wód dołowych do cieków powierzchniowych:
Służby ochrony środowiska kopalni likwidowanej/ służby bezpieczeństwa i higieny pracy likwidowanej kopalni
6. Koszty
Szczegółowe koszty określone zostaną na etapie planów zarządzania środowiskiem dla poszczególnych kopalń. Realizacja zadań systemem zleconym zobowiązuje do wyboru wykonawcy prac w drodze przetargu. Z tego tytułu koszty realizacji poszczególnych zadań określane są na podstawie kosztorysów inwestorskich lub kalkulacji uproszczonych sporządzanych zgodnie z przepisami wykonawczymi do ustawy prawo zamówień publicznych.
7. Wzmocnienie Instytucjonalne
Wykwalifikowana kadra wykonawcy zapewni realizację zadań z zachowaniem wymogów ochrony środowiska dlatego nie przewiduje się również prowadzenia specjalistycznych szkoleń lub wyjazdów szkoleniowych.
Wyposażenie, sprzęt i specjalistyczną aparaturę kontrolno-pomiarową zapewnią firmy wybrane w drodze przetargu, które zobowiązane zostaną do działań minimalizujących negatywny wpływu na środowisko zagrożeń wynikających z prac likwidacyjnych.
Służby likwidowanej kopali, na bieżąco, z racji pełnionych funkcji zobowiązane są do śledzenia zmian w przepisach prawnych i respektowania przepisów prawa.
Do pełnienia nadzoru nad pracami likwidacyjnymi powoływani są inspektorzy nadzoru posiadający stosowne uprawnienia lub kwalifikacje co gwarantuje wykonanie prac zgodnie z wymogami przepisów prawnych z zakresu ochrony środowiska.
8. Rozwiązania instytucjonalne
Prowadzenie prac likwidacyjnych zobowiązuje cztery jednostki do ścisłego współdziałania w zakresie :
* odpowiedzialności za łagodzenie zagrożeń i monitoring
* przepływu informacji o środowisku
działania łańcucha decyzyjnego poleceń dotyczących zarządzania środowiskiem
* Są to:
1. Zleceniobiorcy wykonujący zlecenie - stosujące środki łagodzenia określone w Planach Zarządzania Środowiskiem dla poszczególnych kopalń
2. Służby likwidowanej kopalni - prowadzące monitoring zagrożeń i raportowanie
3. Służby Biura Zarządu - przyjmujące raporty i analizujące działalność likwidacyjna
4. Zarząd Spółki - podejmujący decyzje
Zleceniobiorcy realizują swoje zadania pod stałą kontrolą i nadzorem powołanych do poszczególnych prac inspektorów nadzoru lub służb likwidowanej kopalni : ochrony środowiska, bezpieczeństwa i higieny pracy.
Osoby odpowiedzialne za prowadzenie monitoringu dla poszczególnych parametrów zobowiązane są do zbierania danych, bieżącego ich analizowania i przedstawiania wyników osobom kontrolującym i nadzorującym z ramienia zleceniodawcy tj. likwidowanej kopalni lub Spółki.
W cyklach miesięcznych osoby monitorujące zagrożenia zobowiązane są na podstawie zebranych informacji do sporządzania raportów z przedstawieniem ilościowym
i jakościowym parametru. Powyższe raport przedkładane są kierownictwu likwidowanej kopalni celem opracowania raportu zbiorczego dla likwidowanej jednostki. Analiza takiego raportu służyć może w podejmowaniu ewentualnych działań wyprzedzających mogących wyeliminować potencjalne zagrożenie jeżeli takowe zostanie stwierdzone. Raporty te przekazywane będą również do Biura Zarządu Spółki.
W przypadku stwierdzenia na etapie wykonywania prac likwidacyjnych, możliwości powstania zagrożenia osoby nadzorujące i kontrolujące zobowiązane są do niezwłocznego poinformowania o tym fakcie likwidatora kopalni. Likwidator ma prawo podjęcia stosownych decyzji w zakresie usunięcia zaistniałych nieprawidłowości, zmiany technologii działań, włącznie z wstrzymaniem prac. Jeżeli podjęte przez likwidatora działania skutkować będą wzrostem środków finansowych na realizacje zadania zmiany te musi akceptować Zarząd Spółki.
9. Spis załączników
Załącznik nr 1 Plan łagodzenia
Załącznik nr 2 Plan monitorowania środowiska.
Załącznik nr 3 Wykaz podstawowych aktów prawnych regulujących zagadnienia likwidacji kopalń
Załącznik nr 4 Informacje dotyczące podstaw prawnych i dokumenty podstawowe w zakresie likwidacji kopalń
Załącznik nr 5 Uzgodnienia dokumentacji podstawowej
Załącznik nr 6 Informacje dotyczące zadań likwidacyjnych - Podstawy prawne i dokumenty szczególne zadań likwidacyjnych
Załącznik nr 7 Schemat decyzyjny oraz wymagane dokumenty dla zadań likwidacyjnych
Załącznik nr 8 Konsultacje społeczne
Załącznik nr 9, 9A i 9B Informacje dotyczące przebiegu procedur w zakresie
rekultywacji terenów.